Informatie
Lange opstellen schrijven, spreekbeurten geven, woordenschat- en grammaticaoefeningen oplossen en regels uit het hoofd leren. Leerlingen associëren het schoolvak Nederlands vaak met deze schoolse activiteiten.
Het kan ook anders en dat willen we met deze website bewijzen. Met deze website willen we je aansporen om ludiek leren, spelenderwijs leren, te introduceren in het schoolvak Nederlands.
Wat is ludiek leren?
Ludiek leren is een combinatie van spelen en leren. Spelen doet een kind van jongs af aan en spelen is de basis om uit te groeien tot een veelzijdige persoonlijkheid. Het kind verbindt de fantasiewereld met de werkelijkheid, mag uitproberen wat in werkelijkheid niet kan en mag fouten maken waaruit het kan leren.
Je kan je de vraag stellen: “Wat is het belang van spelen met taal?” Taal heb je nodig om te communiceren en om op die manier samen te leven met anderen. Met de letters van het alfabet kunnen oneindig veel combinaties worden gemaakt die kunnen leiden tot een gesprek, een geschreven verhaal, een gedicht, een toneel, klanken, enz. Je kunt je uitdrukken in woorden, maar ook aan de hand van gebaren. Taal is spelen met woorden en klanken.
Welke meerwaarde biedt ludiek leren?
Iedereen moet plezier kunnen beleven aan een taalspel. Er mogen geen remmingen zijn, zodat lichaamsexpressie en spontaniteit alle kansen krijgen om ten volle tot uiting te komen. Door plezier te beleven aan een taalspel, blijven de inhoud en de ervaring beter bij.
Spelenderwijs met taal omgaan, betekent dat het kind zijn woordenschat zal uitbreiden. Het zal in zijn onmiddellijke omgeving bewuster letten op hoe anderen zich uiten en hoe taaluitingen plots een diepere betekenis in zich dragen. Het kind leert goochelen met taal en zijn creativiteit wordt aangesproken.
Spelen met taal leert het kind niet enkel om informatie en gevoelens beter te verwoorden, het verandert hem ook als mens. Het kind kan onder woorden brengen wat het voelt en zijn ‘denken’ zal nieuwe wendingen aannemen. Door een taalspel uit te voeren, leert het kind zijn eigen gevoelens herkennen. Hierdoor zal zijn zelfvertrouwen een boost krijgen en zal zijn inlevingsvermogen in andermans gedachtewereld groter worden.
Als het kind een taalspel uitvoert, is er bijna altijd sprake van communicatie. Het kind uit zich zowel door middel van lichaamstaal als mondelinge taal. Mondelinge taal en lichaamstaal lokken onvermijdelijk reacties uit bij anderen. Uit hun reactie kan het kind veel leren. Het kind staat stil bij bepaalde situaties en bij de reacties en gevoelens die daarmee gepaard gaan. Op emotioneel en communicatief vlak groeit het kind enorm, omdat een taalspel werkt als een spiegel: een confrontatie met zichzelf.
In een taalspel kan een expressieve dialoog of discussie mensen dichterbij brengen. Het horen en voelen van de tegenspelers, het inspelen op elkaars taalgebruik en het aannemen van een bepaalde houding helpen het kind om zich uit te drukken in verschillende situaties naargelang het doel ervan.
Tips en aandachtspunten voor in de klas
Het gevaar bij ludiek leren is dat het een gedwongen activiteit wordt. Een deelnemer moet zich ontspannen voelen om de vooropgestelde doelen te kunnen bereiken bij een activiteit. Als één van de deelnemers zich niet kan vinden in een ludieke spreekoefening, kan er altijd worden gezorgd voor een andere taalactiviteit. Veel afwisseling in activiteiten is noodzakelijk om een aangename sfeer te bewaren. De begeleider moet erop toezien dat er geen negatieve uitingen worden gedaan tegenover andere deelnemers.
Een taalspel mag niet te lang duren en moet de aandacht van de deelnemers van begin tot einde vasthouden.
Daarnaast is een taalspel niet geschikt voor elke doelgroep. Het is mogelijk dat de opdracht moeilijker of makkelijker moet worden gemaakt, naargelang de noden van de groep.
Een taalspel kan niet in eender welke lesfase worden gebruikt. Het is van belang om bij elk spel vooraf uit te maken wanneer het spel best wordt gespeeld.
Een taalspel moet ongedwongen zijn, maar het moet ook een doel hebben. Het is de kunst de achterliggende kennis of vaardigheden in het spel te integreren.